Terrarium

Je begint met… een quarantaineterrarium…

Gewoonlijk wordt er geadviseerd dat er een uitgetest en ingericht terrarium klaar staat voor je een (kouseband-)slang aanschaft. Zodat je het dier meteen in de bak kan zetten wanneer je er mee thuis komt.
Echter, het is verstandiger om je nieuwe aanwinst eerst in een “kaal” terrarium te zetten. Dat hoeft niet zo groot te zijn, want het is maar een  tijdelijke verblijfplaats voor de slang. Stel dat je slang bijvoorbeeld toch mijt heeft, ook al was dit niet zichtbaar toen je hem in handen had bij de verkoper.

Een eenvoudig, gemakkelijk te reinigen quarantaineterrarium voor jonge slangen...
Een eenvoudig, gemakkelijk te reinigen quarantaineterrarium voor jonge slangen…

Thuisgekomen zet je het diertje in dat prachtig ingerichte terrarium waar je zo je bet op hebt gedaan. Na een aantal dagen vind je dat je slang zo raar kruipt en zich overal tegenaan schuurt. Ook ligt de slang veel in de waterbak en vind je daar veel zwarte puntjes in.
Bloedmijt!! Nou, daar gaat je mooie terrarium. Slang alsnog in een quarantaineterrarium, heel die prachtige bak leeghalen, een deel van de inrichting die je niet goed kan schoonmaken weggooien, terrarium ontsmetten, enz. (kijk op de ziekte-pagina hoe je de mijt weg kunt krijgen).
Maar in het kort gezegd… allemaal ellende die je had kunnen voorkomen! En daarom zet je dus een nieuw verworven slang eerst een aantal weken in een quarantaineterrarium.

In het quarantaineterrarium doe je keukenpapier (of krantenpapier) op de bodem. Zelf gebruik ik ook wel oude badstoffen handdoeken die regelmatig verwisseld worden en op 60 °C. gewassen worden. Het liefst gebruik ik witte, want daar zie je de eventuele ongerechtigheden het gemakkelijkst.
Leg er een wegwerpschuilplaats (bijvoorbeeld een leeg wc-rolletje o.i.d.) in of anders een schuilplaats die goed te reinigen is. Dus geen kurkschors of een halve kokosnoot of iets dergelijks. Zet er een plastic of geglazuurd waterbakje (goed te reinigen) in waar het dier in zijn geheel inpast. Een slang die last heeft van mijt gaat vaak in het water liggen om op die manier de mijt te verdrinken. Eventueel zet je er een takje o.i.d. in en klaar is kees.
Natuurlijk moet er in het bakje verwarming aanwezig zijn of het moet in een speciaal verwarmde ruimte staan. Doe je slang in het bakje en zorg dat deze goed afgesloten is.
Laat het dier nu een paar dagen met rust! Wel goed observeren (ademhaling, mijten, wondjes, gedrag, etc.), maar niet gaan voeren of hanteren. Laat het dier zich een beetje thuis gaan voelen, daar komt het op neer.

Mijn openhaard-terrarium in de woonkamer (180 x 100 x50 cm)...
Mijn openhaard-terrarium in de woonkamer (180 x 100 x50 cm)…

Quarantaine…

Het is bij een nieuw dier altijd verstandig om een beetje ontlasting in een potje te doen en dit naar de dierenarts te brengen. Deze kan het dan onderzoeken en eventuele wormeieren of andere inwendige parasieten ontdekken.

Persoonlijk doe ik dit niet bij jonge nakweekslangetjes, want die zijn normaal gesproken “schoon”. Daarbij is het erg lastig om een slangetje van tien gram of minder met medicijnen te behandelen, dus is het weinig zinvol om te doen. Bemerk je abnormale zaken aan je nieuwe dier, dan kun je het altijd nog laten nakijken. Hiermee bedoel ik diarree, bloed bij de ontlasting, braken, etc. Maar dit komt nauwelijks voor bij nakweekslangetjes.
Probeer het dier pas na een paar dagen te voeren. Als dit lukt en het voedsel wordt goed verteerd, dan ben je op de goede weg. Ik voer meestal een keer of drie tot vijf voordat ik het nieuwe dier in zijn “gewone terrarium” zet. In de praktijk blijkt dit altijd goed te gaan. Toen ik vroeger regelmatig wildvang dieren over de vloer kreeg, hield ik een langere quarantaineperiode aan.
Meestal één tot drie maanden, afhankelijk van de conditie e.d. van het dier. Ook liet ik toen standaard ontlasting controleren. Het ging hier gewoonlijk om volwassen dieren en die waren best te behandelen. Met nakweekslangetjes heb ik nooit problemen gehad tot nu toe.

Geschikt als quarantaineterrarium...
Geschikt als quarantaineterrarium…

Tijdens de quarantaineperiode heb je, als je er nog geen had, de tijd om het “gewone terrarium” te kopen/maken en in te richten. Heb je een jong slangetje aangeschaft, zet dit dier dan niet in een bak van 100 x 50 x 50 of zo. Een klein bakje zoals op de foto hiernaast voldoet dan prima. Neem een grote maat, want dan heb je wat speling. Je hebt dergelijke bakjes o.a. van 40 x 30 x30 cm groot en dat is een mooie maat voor een babyslangetje.

Wat voor terrarium?

En als het dier eenmaal in zijn “gewone terrarium” gezet wordt, dan heb je dat bakje ter beschikking als quarantaineterrarium! Want meestal volgt er een tweede slangetje als je er eenmaal ééntje hebt. En die moet ook eerst in quarantaine. Hoe groot het uiteindelijke terrarium moet zijn hangt van de soort af die je houdt. Zie hiervoor de soortbeschrijvingen. De een kiest voor vol-glas, de ander voor hout en een derde zal weer aan iets anders de voorkeur geven. Dat is een kwestie van smaak en financiële draagkracht. Ik vind een terrarium waarin de achterwand en de zijwanden ondoorzichtig zijn zelf het mooist. Ook hebben je dieren hierin meer een gevoel van geborgenheid. Deze wanden kun je op allerlei manieren bewerken (schilderen, besmeren met tegellijm en schilderen, beplakken met piepschuimen rotsstukken die je besmeert met tegellijm en schildert, etc., etc.).

Zorg ervoor dat je slangen niet kunnen ontsnappen. Zeker kleine kousebandslangetjes zijn meesters in het ontsnappen. Elk kiertje vinden ze en je zult verbaasd zijn hoe klein het kiertje maar hoeft te zijn om er door te kunnen. Het overlappende deel van de schuifruiten is een geliefde ontsnappingsplek. Hier kun je (tijdelijk) een stukje karton o.i.d. van de juiste dikte tussen zetten. Wel helemaal van onder tot boven, want anders piepen ze er toch nog tussenuit. Een andere populaire plek waar dieren door ontsnappen is de plek waar eventuele kabels het terrarium binnengaan. Dit kun je dichtkitten. Hou er rekening mee dat pasgeboren kousebandslangetjes vastkleven op vochtige ruiten en op die manier kunnen klimmen. Ze kunnen zo dus de meest onmogelijke plekken bereiken. Altijd de schuifruiten of andere deurtjes goed afsluiten als je even bij het terarrium weg gaat.
En zeker als je klaar bent met je werk.
Doe de schuifruiten eventueel met een speciaal terrariumslotje op slot.

Dit houdt de schuifruiten prima op zijn plaats...
Dit houdt de schuifruiten prima op zijn plaats…

Niet dat ze de ruitjes zullen openschuiven, maar meer als controle voor jezelf.
Heb je 1 terrarium, dan is dat geen probleem, maar heb je er tien of meer, dan raak je het overzicht makkelijker kwijt.
Zelf gebruik ik stukjes elektriciteit installatiedraad die ik in een S-vorm tussen de schuifruiten buig.
Ga ik weg van de zolderkamer, dan kan ik op een simpele manier in een paar ogenblikken zien of ik alles heb afgesloten.
Mocht er onverhoopt toch een slangetje ontsnappen en je vindt het terug, maar hebt geen idee hoe het mormel kon ontsnappen, dan is er een redelijk makkelijke oplossing voorhanden. Zorg dat je de tijd hebt wanneer je het dier terugzet in het terrarium. Ga op enige afstand gemakkelijk zitten en observeer de slang. Negen van de tien keer weet hij precies waar hij doorgekropen is en zal dit meteen weer gaan proberen. Probleem opgelost.

Ventilatie…

Belangrijk is natuurlijk ook dat er voldoende ventilatie aanwezig. In een slecht geventileerde bak stinkt het sneller en bestaat er een grote kans op schimmelvorming. En dit zijn beide zaken die zowel voor de slangen als voor de verzorger niet prettig of gezond zijn. In de gangbare terrariumboeken en op diverse sites is hier veel info over te vinden.
Kijk op TerraglasTerrariumhuis of The Blue-Lagoon voor terraria en ventilatie-voorbeelden.

Bodembedekking…

Is je terrarium klaar en goed dicht, dan kun je beginnen met inrichten. Als bodembedekking heb ik zelf potgrond, zaagsel en beukensnippers gebruikt. Laatstgenoemde beviel me van deze drie het beste.
Zaagsel werkt ook wel goed. Het is het van belang dat het redelijk stofvrij is. Als er al eens een stukje mee naar binnen gaat van het zaagsel tijdens het eten, dan hebben de dieren daar bij mij nog nooit last van gehad. Het wordt gewoon verteerd of onverteerd uitgescheiden. In de natuur gaat er ook wel eens iets mee naar binnen dat niet tot het voedselpakket behoort. Ik gebruik dit al een paar jaar niet meer.
Bij beukensnippers is dit wel gevaarlijk. Als er eentje mee naar binnen gaat is de kans op verstoppingen behoorlijk groot. Beukensnippers zijn namelijk veel harder dan zaagsel en verteren niet. Ik gebruik deze beukensnippers tijdens het eerste levensjaar bij jonge slangen. Ik neem altijd de grootste maat (10 mm) om te voorkomen dat de slangetjes stukjes doorslikken tijdens het eten. Ik doe dit al jaren zo en heb nog nooit meegemaakt dat een van de slangetjes een stukje hout doorslikte. Een enkele keer krijgen ze wel eens een stukje in hun bek tijdens het eten, maar dat wordt probleemloos “uitgespuugd”.
Bij potgrond heb je dit weer niet, maar dat wordt erg stoffig als het droog is. En dat ademen de slangen dan steeds in.
Ik gebruikte gewoon het zaagsel dat voor knaagdieren bedoeld is. Andere bodemsubstraten die ook wel gebruikt worden door kousebandslangenliefhebbers zijn (speel-)zand, Aspen Bedding, keukenpapier, krantenpapier, bark van allerlei verschillende materialen zoals kokosnoot, bosgrond, etc.

Kartonsnippers zijn ideaal voor Thamnophis...
Kartonsnippers zijn ideaal voor Thamnophis…

Sinds 2010 gebruik ik in de meeste bakken op zolder BedXcel.
BedXcel is gemaakt van gerecycled, onbedrukt karton, en stof-arm. Het is niet scherp aan de randen (geen papercuts dus) doordat het karton met een speciale machine in stukken gestanst wordt. Wonderlijk genoeg ziet het er tamelijk natuurlijk uit in wat grotere terraria, zeker als je er wat droge bladeren opgooit. De slangen kruipen er veel doorheen en het spul heeft een goede isolerende werking. In feite is de hele bodem nu een schuilplaats en hebben de slangen een zeer breed scala aan plekken waar ze zich kunnen terugtrekken.
Ik heb ook een poos cacaodoppen gebruikt. Dit ziet er fraai uit, maar schimmelt erg snel. Dus dit kan alleen op echt droge plekken gebruikt worden en niet in de omgeving van de waterbak.
Het bodemsubstraat verschoon ik onregelmatig. Wanneer ik ontlasting zie liggen haal ik het weg. Het hangt af van de hoeveelheid slangen die in het terrarium leven en hun vraatzucht hoe vaak ik alles leeghaal en ververs. Ook de plastic planten en de takken e.d. worden dan met heet water afgeborsteld. Dit kan 1 x in de 1 à 2 maanden zijn bij sommige dieren en bij andere 2 x per maand. Gezond verstand gebruiken werkt het beste. En als je terrarium gaat stinken, dan ben je te laat. Indien nodig kun je de boel ook desinfecteren. Ik doe dit thuis zelden, behalve dan bij quarantaineterraria. Een goed middel hiervoor is Hibicet. Dit kun je bij je dierenarts kopen of bestellen. Denk er aan dat je het verdunt voor je het gebruikt; een deel Hibicet op 100 delen water.

Terrariuminrichting…

Enkele terraria op zolder...
Enkele terraria op zolder…
Enkele terraria op zolder...
Enkele terraria op zolder…

Op elk bodemsubstraat kun je een laagje afgevallen bladeren leggen. Dan ziet het er al heel anders uit. Pas wel op dat de bladeren niet te vochtig zijn. Dit om schimmelvorming te voorkomen. Verder kun je de bak inrichten naar eigen smaak en behoefte van de slangen. Klimgelegenheid vind ik persoonlijk een noodzaak. Niet alleen kunnen de slangen deze gebruiken tijdens het vervellen, maar het vergroot ook het leefoppervlak. Daarnaast vind ik een terrarium met takken nou eenmaal mooier dan zonder. Takken, stukken struik met veel kleine takjes en boomstronken uit het bos voldoen prima. Goed schoon borstelen onder heet water is normaal gesproken genoeg. Let wel op dat vooral de stukken boomstronk niet grotendeels verrot of beschimmeld zijn. Takken en stukken struik kun je “vers” afzagen. Let wel op dat je dit alleen doet waar het toegestaan is en dat je het met beleid doet. Elke boom of struik kan wel een stukje missen mits het verantwoord gedaan wordt.

Zorg voor minimaal twee schuilplaatsen, een in het warme en een in het koelere deel. Ligt er een dikke laag substraat op de bodem, dan kruipen de dieren hier gewoon in weg en heb je als vanzelf overal schuilplaatsen. Handige schuilplaatsen zijn stukken kurk (van de kurkeik) of omgekeerde bloempotjes. Zorg er wel voor dat het bodemgat van zo’n aardewerken bloempot dusdanig groot is dat de slang er ruim (!) doorheen kan en pas dit zo nodig aan als je slang dikker wordt. Het zou niet de eerste keer zijn dat een slang klem komt te zitten en zichzelf ernstig verwondt.
Zorg ervoor dat je de schuilplaatsen niet te groot maakt. Slangen liggen graag een beetje klem als ze zich verbergen. Ik gebruik in mijn kweekterraria (die hoeven er voor mij niet “natuurlijk” uit te zien) vooral eierdozenkartons als schuilplaats. Hier gooi ik regelmatig wat water op zodat de schuilplaats tijdelijk vochtig is. Ik heb de indruk dat de slangen dit als “prettig” ervaren.

Volwassen paar Thamnophis sirtalis tetrataenia...
Volwassen paar Thamnophis sirtalis tetrataenia…

Verder kun je kunststof of echte planten in het terrarium zetten. Voordeel van kunststof planten is dat ze niet kapot gaan en gemakkelijk schoon te maken zijn. Een mooie site waar je voordelig kunststof planten kunt bestellen is Fleurstyle-Kunstplanten.
Echte planten zijn mooi, maar vaak niet goed bestand tegen de omstandigheden in een terrarium en tegen het geklauter van de slangen. Voor de overige inrichting is je eigen smaak bepalend hoever je hierin wil gaan. Er zijn ook mensen (bijvoorbeeld met veel kousebandslangen) die deze in kale, zogenaamde “steriele” terraria houden. Deze zijn dan ingericht als een quarantaineterrarium. Papier op de bodem, drinkbakje en schuilplaatsje. Ook worden ze op deze manier wel in zogenaamde “snake-racks” gehouden. Ik heb hier v.w.b. kousenbandslangen geen ervaring mee, maar ik weet wel dat heel veel, weinig actieve slangensoorten, het hier prima in doen. Soms zelfs beter dan in traditionele terraria. Of dit ook zo is voor de toch wel redelijk actieve kousenbandslangen kan ik niet beoordelen. Het lijkt me niet goed voor onze actieve vrienden. Heb je hier ervaring mee, laat het me dan maar weten.

terrarium06
Curverboxen zijn ideaal voor de opkweek van jonge slangetjes en als quarantaineterrarium…

Ik gebruik sinds een paar jaar grote Curver Jumbo Boxen voor de opkweek van jonge slangetjes. Ik monteer hier een fitting in en maak er met een gatenzaag wat gaten in die ik beplak met gaas (ventilatie). Dit werkt prima. Bakken zijn voldoende doorzichtig om je slangen te kunnen zien, heel makkelijk om schoon te maken en als je ze niet gebruikt stapel je ze gewoon in elkaar en bergt ze op. Wanneer je ze bijvoorbeeld bij De Curverwebshop bestelt kost een Curver Jumbo Multiboxx met wielen met een inhoud van 90 liter (70x40x45 cm) ca. 30 euro per stuk (incl. verzendkosten), maar ze zijn ook meestal wel te koop in de doe het zelf zaken.
Op zich een goedkoop, onbreekbaar quarantaineterrarium waarmee je, na wat eenvoudig geknutsel, goed mee uit de voeten kan. Uiteraard zijn er ook kleinere modellen.

Handleiding om eenvoudig van een kunststof bak een quarantaineterrarium te maken.

Temperatuur en licht…

Een ruim terrarium voor kousenbandslangen kun je aan een kant verwarmen tussen 25 en 30 °C. terwijl de andere kant koeler blijft. Dit kun je bewerkstelligen door de lamp(-en) op de juiste plek te hangen (aan één kant bijvoorbeeld) en/of middels een warmtematje onder het terrarium.
Door gebruik te maken van een dimmer kun je zowel lampen als warmtematjes afregelen.
Bevestig, afhankelijk van de grootte van het terrarium, een of twee fittingen. Zorg er in ieder geval voor dat er een warme en een koelere plek in het terrarium aanwezig is. Op deze manier kunnen je slangen zelf kiezen waar ze zich op willen houden. Mijn ervaring is dat in bakken van 100 x 50 x50 cm één spotje van 25 Watt voldoende is. Ik bevestig deze dan 10 – 15 cm uit een hoek. Hang het lampje aan het snoer en je kunt de hoogte makkelijk bepalen en daarmee ook de warmte op deze hotspot. Het moet hier liefst een graad of 35 Celsius zijn. De temperatuur van de andere kant van de bak is onbelangrijk. Hoe koeler, hoe beter.

Drie terraria gemaakt van een metalen stelling...
Drie terraria gemaakt van een metalen stelling…

Het is dus van groot belang dat je op de een of andere manier een temperatuurgradiënt aanbrengt in je bak. Je slangen moeten altijd een keus hebben qua temperatuur. Een terrarium waar je het niet voor elkaar krijgt om zo’n temperatuurgradiënt te creëren is mijns inziens dus te klein.
Van groot belang is dat er ergens in het terrarium een flink warme, kurkdroge plek aanwezig is. Het mag op die plek gerust +35 °C worden. In een te klein terrarium is dit moeilijk, omdat de algemene temperatuur dan vlug te hoog wordt. ‘s Nachts mag het geheel afkoelen naar kamertemperatuur. ‘s Nachts bij verwarmen is niet nodig, want in de wintermaanden zijn je slangen normaal gesproken in winterslaap. Durf je om wat voor reden geen winterslaap aan en ben je bang dat het te koud wordt (als je terrarium bijvoorbeeld in een onverwarmde kamer staat), leg er dan een warmtematje onder. Stel deze middels een thermostaat af op 15 °C.

Als lamp kun je de gewone spotjes van de doe het zelf zaak gebruiken. Wil je meer geld uitgeven, dan is er in elke reptielenspeciaalzaak van alles te koop. Kijk bijvoorbeeld eens op de website van Reptilia in Den Haag. Je zult versteld staan wat er zoal (ook online) te koop is. Ook halogeenlampen zijn een mogelijkheid, evenals persglas lampen, Tl-lampen, spaarlampen. Omdat de gloeilampen (spotjes horen hier ook bij) op termijn niet meer verkocht gaan worden, koop ik met regelmaat wat 25 watt spotjes als ik ze ergens in de winkel zie. kan ik in ieder geval nog een paar jaar vooruit. Ik verbruik er gemiddeld 1 per terrarium per jaar.
Mijn ervaring is dat kousebandslangen het prima doen bij alleen spotjes. Speciale daglichtlampen zullen er voor zorgen dat de kleuren van je dieren mooier uitkomen, maar of het (veel) invloed heeft op de slangen… wie zal het zeggen. Wil je meer licht in je terrarium dan alleen een spotje, denk dan eens aan spaarlampen. Die geven veel licht voor weinig energie en dus weinig kosten.
Ook led-verlichting behoort tot de mogelijkheden. Ik ga hier in ieder geval mee experimenteren want dat kan de energiekosten behoorlijk drukken.
Als de mogelijkheid er is, kun je het terrarium zo zetten dat de invloed van het daglicht wat via een raam naar binnenvalt ook gebruikt wordt.
Pas wel op!!!
Laat de zon niet in het terrarium schijnen, want de temperatuur loopt dan zó hoog op dat dit snel fataal wordt voor de slangen.
Heb je levende planten in je terrarium , dan zal een speciale plantenlamp waarschijnlijk noodzakelijk zijn. Deze hebben, voor zover ik weet, geen invloed op je slangen.

Water in het terrarium…

In elk terrarium voor kousebandslangen mag een waterbak niet ontbreken. Groot genoeg zodat alle slangen tegelijk in het water moeten kunnen liggen. Ervaring heeft me geleerd dat de grootte van de waterbak niet zo heel belangrijk is.

Een van de terraria op zolder...
Een van de terraria op zolder…

Voor soorten die in de natuur een wat grotere waterbehoefte aan de dag leggen (bijvoorbeeld T. hammondii, T. proximus, T. melanogaster canescens) moet (mag!) de waterbak wat ruimer zijn. Kijk bij de soortbeschrijving hoe het leefgebied van de verschillende soorten er uit ziet.

Ik zet mijn waterbakken altijd aan de koele kant van het terrarium. Hier verdampt het water niet zo snel en is de temperatuur voor de slangen aangenaam. Door het in en uit het water kruipen zal het rond een waterbakje altijd wat vochtiger zijn dan in de rest van de bak. Zorg ervoor dat de rest van de bodem droog is én blijft. In een tè vochtige bak zullen de slangen op den duur ziek worden. Ze krijgen dan vaak zgn. pokken. Het idee dat slangen die in de natuur in en rond waterpartijen leven vochtig gehouden moeten worden is de méést gemaakte (beginners)-fout. Ik verschoon de waterbakken als er ontlasting in ligt en anders twee keer per week.
In de waterbakken van slangen die graag in het water liggen leg ik sinds een paar jaar wat kunststof planten. Ik denk  dat ze zich veiliger voelen zo. In de natuur zullen ze zich ook niet echt op hun gemak voelen in open water, maar langs de oever, tussen de planten, wel.

Buitenterrarium…

Sommige soorten kousebandslangen zijn ook geschikt om in een buitenterrarium te houden.
freilandterrariumZo kun je bijvoorbeeld Thamnophis elegans, Thamnophis butleri en Thamnophis ordinoides het hele jaar buiten houden. Voorwaarde is natuurlijk dat het buitenterrarium goed ingericht is.
Bij andere (onder-)soorten die een erg groot verspreidingsgebied hebben, zoals Thamnophis sirtalis parietalis en Thamnophis sirtalis sirtalis is het van belang om te weten uit welk gebied ze oorspronkelijk komen. Alleen de dieren die uit het noordelijke deel van het verspreidingsgebied komen zijn waarschijnlijk geschikt om het hele jaar buiten te houden.
Ik heb géén ervaring met het buiten houden van Thamnophis-soorten en kan er dan ook verder niet veel zinnigs over zeggen.
Ik hoop in de toekomst nog eens een mooi buitenterrarium voor kousebandslangen te maken.

Voor meer informatie verwijs ik naar het hier getoonde boek van Martin Hallmen – Freilandterrarien für Schlangen.


Hit Counter provided by Skylight