Winterslaap

Hoe doe je dat nou… winterslaap? Ik zal proberen dat uit te leggen.
Als de dagen korter worden en de nachttemperatuur wordt wat lager, dan merk je dat je slangen minder actief worden. Zeker als je ‘s nachts niet extra verwarmt (wat je bij Thamnophis sowieso niet moet doen). De slangen zouden zich, onder deze omstandigheden, in de natuur, instinctmatig gaan voorbereiden op de winterslaap.

In het terrarium kun je er voor kiezen of je wel of geen winterslaap geeft. Persoonlijk ben ik er een voorstander van om dit wél te doen, al is het maar omdat dit een onderdeel is van hun natuurlijke gedrag. Daarnaast vind ik het ook wel lekker om een paar maanden geen of minder dieren te verzorgen. En nu heb je tijd om bijvoorbeeld je terraria op te knappen en dergelijke.
Daarnaast merk ik altijd dat de slangen er in ieder geval niet onder lijden en dat ze vaak “gezonder” te voorschijn lijken te komen in het voorjaar.

Thamnophis sirtalis tetrataenia en T. s. sirtalis, erythristic tijdens een controle...
Thamnophis sirtalis tetrataenia en T. s. sirtalis, erythristic tijdens een controle…

Belangrijkste vraag die je jezelf moet stellen voor je aan een winterslaap begint is: zijn de dieren gezond en goed doorvoed?
Zwakke dieren die een slechte voedingstoestand hebben kun je beter niet laten winterslapen. Aan de andere kant komt het ook wel voor dat slecht etende dieren na de winterslaap een stuk gulziger zijn. Winterslaap kan soms letterlijk heilzaam zijn. Zo laten sommige kwekers hun niet etende jongen winterslapen met de bedoeling dat ze na het ontwaken wel gaan eten. En dat geeft meestal een goed resultaat. Vraag om raad aan een ervaren kousebandslangen-houder als je twijfelt.

Ik zal hier opschrijven hoe ik het gewoonlijk doe. Dat is waarschijnlijk het duidelijkst.

In november (geen vaste datum, maar wanneer het me uitkomt en het koud genoeg begint te worden) begin ik met de voorbereidingen. In eerste instantie is het enige wat ik doe: stoppen met voeren. Na een week verkort ik de lichtlengte en verlaag de dagtemperatuur door bijvoorbeeld een lager wattage lamp te gaan gebruiken. Ik zorg er wel voor dat er altijd een plek blijft waar het meer dan 30 °C. wordt.
De lichtlengte verkorten doe ik als volgt. Ik begin met het licht een half uur later aan te laten gaan en een half uur eerder uit te laten gaan.
Elke twee/drie dagen herhaal ik dit.
Na zo’n anderhalve week is hun darmstelsel wel leeg, want je hebt al die tijd niet gevoerd!
Dit is van levensbelang (het niet meer voeren).
Mochten er nog etensresten achtergebleven zijn tijdens de winterslaap, dan gaan die rotten en zal je slang doodgaan.

De voorbereiding...
De voorbereiding…

Nu is het tijd om alle lampen uit doen en als je terrarium op een lichte plek staat, bijvoorbeeld bij een raam, doe je er een doek over zodat het donker wordt in de bak.
Een of twee dagen later haal je de slangen uit het terrarium en plaats ze in de winterslaapdoos.
Dit kan een klein, kunststof terrarium zijn of een “curverbox” of iets dergelijks. Belangrijk is dat het vochtbestendig moet zijn (kunststof) en ontsnappingsvrij.
Ik gebruik als substraat in de winterslaapdozen gewoon “zaagsel” met daarop een stuk badstoffen of katoenen doek. Het zaagsel wordt doordrenkt met water. Ik doe het “zaagsel” droog in de doos en giet er dan zoveel water bij (tegelijkertijd roeren) dat alles nat is en er een bodempje water blijft staan in de doos. Dan giet ik het merendeel van dat bodempje water er uit. Het op het oppervlak liggende doekje maak ik ook nat. De slangen liggen daar graag onder.
Op deze manier hoef ik in principe geen water bij te sproeien tijdens de twee maanden winterslaap in een koelkast bij 4 – 6 °C. Bij elke controle hangen er nog condensdruppels aan de wanden en het deksel. Nat genoeg dus.
Tijdens de winterslaap is het niet gauw te nat. Te droog of een beetje te droog is veel gevaarlijker voor je slangen. Als je ze namelijk te droog overwintert, dan drogen je slangen uit en verliezen aanzienlijk aan gewicht.
Dus: in het terrarium is droog goed en in de winterslaapdoos is droog verkeerd!
Ik zet geen drinkwater in de dozen. Sommige mensen doen dit wel, maar ik denk maar zo… in de natuur staat er onder de grond ook geen bakje met water.

Emmer met slangen die wachten op het wegen en onderbrengen in de juiste dozen...
Emmer met slangen die wachten op het wegen en onderbrengen in de juiste dozen…
Emmer met slangen die wachten op het wegen en onderbrengen in de juiste dozen...
Emmer met slangen die wachten op het wegen en onderbrengen in de juiste dozen…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op deze tabel kun je zien hoe het gewichtsverlies gewoonlijk verloopt...
Op deze tabel kun je zien hoe het gewichtsverlies gewoonlijk verloopt…

De dag dat de slangen in hun winterslaapdoos gestopt worden weeg ik ze (op 1 gram nauwkeurig) en dit noteer ik uiteraard.
De dag dat de slangen uit de winterslaapdoos gehaald worden (2 of meer maanden later) weeg ik ze weer en vergelijk het gewicht met dat van de winterslaap-start.
Bij exemplaren tot ca. 50 gram is er meestal geen of nauwelijks gewichtsverlies (1 of 2 gram maximaal)
Bij grotere exemplaren is er meestal een gewichtsverlies van 2 tot 4 gram maximaal. Maar ook hier soms geen gewichtsverlies.

De dozen in de koelkast...
De dozen in de koelkast…

Hieruit kun je concluderen dat het bodemsubstraat nat genoeg was en de temperatuur laag genoeg was.
Merk je dat er sprake is van relatief veel gewichtsverlies bij je dieren, dan zaten ze te droog en/of te warm. Hieruit kun je conclusies trekken voor de volgende winterslaap.
De eerste een of twee dagen zet ik de winterslaapdoos op een rustige, koele plek. Bij mij is dat gewoon op de zolder waar ze gewoonlijk ook verblijven. Uiteraard is de verwarming dan uitgezet.
Daarna zet ik de dozen in de koelkast die afgesteld staat op 4 – 6 graden °C. Dit is een oude koelkast die op zolder staat.  Zo’n ding verbruikt op een koude plaats niet zo veel energie en hij hoeft maar een paar maanden te draaien. En als je eens een feestje hebt, kun je hem een dag eerder aanzetten en heb je voldoende koud bier en frisdrank. Zo snijdt het mes aan twee kanten. Ik controleer de slangen om de 2 – 4 weken. Ik laat de slangen minimaal 2 maanden in de koelkast staan, soms langer tot maximaal 4 maanden.

Zo tref je de slangen gewoonlijk aan aan het eind van de winterslaap...
Zo tref je de slangen gewoonlijk aan aan het eind van de winterslaap…

In het voorjaar zet ik de slangen weer terug in hun, volledig gereinigde en heringerichte terrarium. Een paar jaar geleden liet ik ze de eerste paar dagen zonder licht en warmte in hun schone terrarium zitten. Daarna schakelde ik de boel weer aan. Ik verlengde de lichtlengte niet geleidelijk, maar geef ze meteen de volle mep (12 uur per dag). Idem v.w.b. de temperatuur. Ik heb de lichtlengte en de temperatuur ook wel eens een paar jaar geleidelijk verlengd, maar ik merk geen verschil. Op beide manieren reageren de slangen goed.

Tegenwoordig gaan ze zo vanuit de winterslaapdoos (bij ca. 10 graden C.) het terrarium in. Hier schakel ik de lampen ongeveer gelijk aan met het in de bak zetten van de dieren.
Dit werkt prima. Zo was in 2010 een van de mannen van T. s. tetrataenia al volop paarpogingen aan het ondernemen, een half uur nadat ze in de bak gezet waren. Ander voorbeeld: in 2014 werd er binnen 20 minuten gepaard (bij een lage temperatuur) door Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame). Een succesvolle paring die 20 perfecte jongen opleverde.

Dezelfde manier van winterslapen heb ik ook gebruikt bij o.a. Lampropeltis- Elaphe- en Pantherophis-soorten. Ik heb nog nooit een slang verspeeld tijdens deze manier van winterslapen!
De eerste vier tot zeven dagen bied ik de dieren nog geen voedsel aan want dat heeft weinig zin. Ze eten dan gewoonlijk toch nog niet. En een eerste weekje zonder voedsel kan absoluut geen kwaad.

Jonge Thamnophis sirtalis dorsalis tijdens hun eerste winterslaap...
Jonge Thamnophis sirtalis dorsalis tijdens hun eerste winterslaap…
08
Volwassen Thamnophis sirtalis dorsalis…

Soms probeer je ook wel eens iets anders. Ik heb van 2011 tot 2914 twee paartjes Thamnophis sirtalis dorsalis gehad.
Bij de kweker liggen de ouderdieren bijna de volledige winterslaap in de waterbak in hun overwinteringsdoos. Dus ik heb dat ook geprobeerd bij mijn dieren tijdens hun eerste winterslaap bij mij. Dus een waterbakje, met een stukje plastic plant er in, in de winterslaapdoos gezet. Ik heb de slangetjes nooit kunnen betrappen dat ze in het water lagen of gelegen hadden. Er lag namelijk nooit zaagsel in het waterbakje. Het zaagsel in deze doos was erg vochtig en dat was voor hen waarschijnlijk nat genoeg. De kweker overwintert zijn volwassen dieren iets te droog waardoor de slangen in het water gaan liggen. De volgende overwinteringen van deze vier slangen heb ik hetzelfde als andere slangen gedaan, dus geen waterbakje en nat zaagsel. En dit ging prima.

 

Overwintering in de schuur...
Overwintering in de schuur…

Ik heb ook nog een paar jaar mijn kousebandslangen in een onverwarmde schuur overwinterd. Ik vond dat helemaal niks. Als het ging vriezen, dan moesten de slangen verhuizen naar de zolder. En op de zolder werd het niet kouder dan 10-12 graden C. (meestal 15 graden C.). Te warm dus. En met die Zeeuwse winters bleef je heen en weer slepen met de dozen. Vandaar dat ik op een gegeven moment een oude koelkast heb gekocht.

 

Tijdens de controles tussendoor...
Tijdens de controles tussendoor…
Tijdens de controles tussendoor...
Tijdens de controles tussendoor…

 

 

 

 

 

 

 

 


Hit Counter provided by Skylight