Voortplanting

Om met kousebandslangen te kunnen kweken zijn er een aantal voor de hand liggende factoren van belang.
Natuurlijk moet je minimaal een man en een vrouw bij elkaar zetten.
Daarnaast speelt het een rol of de dieren gezond zijn en goed doorvoed. Dit laatste is vooral voor de vrouwtjes van belang.
Verder moeten de klimatologische omstandigheden in orde zijn.

copulationDe eerste factor, het samenbrengen van een man en een vrouw is weliswaar voor de hand liggend, maar zeker niet vanzelfsprekend. Want je zal dan toch zeker moeten weten of je daadwerkelijk een man en een vrouw hebt. Je moet dus het geslacht van je dieren kunnen vaststellen.
Bij volwassen dieren is dit meestal niet zo moeilijk. Vrouwelijke kousebandslangen zijn vrijwel altijd een flink stuk groter en forser dan mannen. Ook hebben mannen, relatief gezien, een iets langere staart dan vrouwtjes. Maar dat is niet zo simpel om te zien, omdat vrouwen meestal langer zijn dan mannen. Je moet dus al twee even lange dieren hebben wil je dit kunnen vergelijken. Bij slangen die niet even lang zijn kun je natuurlijk van kop tot cloaca meten en de staart meten. Dan kun je uitrekenen wiens staart verhoudingsgewijs langer is. Daarnaast is er een verschil te zien aan de staartwortel. Deze wordt bij vrouwen vrijwel direct na de cloaca smaller terwijl bij de mannen het eerste stuk van de staart even breed blijft of zelfs iets breder wordt. Dit komt omdat er bij mannen twee hemipenissen in de staartbasis liggen.

Bij jonge dieren is dit niet zo simpel. Pasgeboren mannelijke en vrouwelijke kousebandslangen zijn even groot. Ook aan de staartwortel is nog geen verschil te zien.

Hoe je slangen kunt poppen...
Hoe je slangen kunt poppen… http://www.worldwidebase.com/reptielenbase/slangen_geslacht.shtml

Wat wel kan is de slangetjes (laten) poppen. Kijk op deze pagina. Hier wordt ook het sonderen van slangen besproken en getoond. Ik ga hier verder niet op in, omdat je als beginner deze methodes beter niet kunt proberen. De kans op beschadigingen is tamelijk groot als je dit niet goed doet. Laat dit aan een ervaren persoon over en leer daarvan. Hier staan wat foto’s waar je ook wat aan kunt hebben… En hier vind je ook wel wat info…

Bij jonge slangetjes merk je soms ook verschil in geslacht tijdens het eten. Mannen eten gemiddeld meestal wat minder dan vrouwen. Als een vrouwtje bijvoorbeeld vijf stukjes spiering eet, dan zal een mannetje er slechts 3 of 4 eten. Het is een subtiel verschil, maar het valt op den duur wel op. Hier heb je natuurlijk niks aan als je al twee dieren aangeschaft hebt. Desalniettemin groeien mannen het eerste jaar vaak sneller dan vrouwen…
Zelf sondeer ik al mijn jongen vanaf een leeftijd van ca. 3 maanden of zo. Hangt een beetje af van de grootte. Dit gaat goed en heeft nog nooit problemen opgeleverd. Vanaf die leeftijd is het behoorlijk betrouwbaar. En aangezien ik mijn jonge slangen in het algemeen niet verkoop in de eerste drie maanden van hun leven werkt dit voor mij prima.

Dat de slangen gezond en goed doorvoed moeten zijn spreekt voor zich mag ik hopen en hoort natuurlijk altijd het geval te zijn.

voortplanting_dia_01Met klimatologische omstandigheden bedoel ik dat de dieren bij de juiste temperatuur en lichtlengte gehouden worden en dat ze een winterslaap/winterrust hebben doorgemaakt. Al kweken kousebandslangen soms ook wel zonder dat ze in winterrust/winterslaap zijn geweest.
Ik heb in het verre verleden met twee soorten (T. sirtalis parietalis en T. radix) gekweekt zònder de ouderdieren te laten winterslapen. Er was toen nog maar weinig bekend over winterslapen en hoe je dat moest doen. De slangen gingen in die jaren (begin jaren tachtig) vanzelf in een soort rusttoestand. Hun terraria stonden op mijn slaapkamer en daar koelde het flink af. Toen ik eenmaal goede info had liet ik ze wel winterslapen, voornamelijk omdat ik vond dat dit onderdeel van hun natuurlijke gedrag is. En dat vind ik nog steeds.

Wanneer de slangen uit de winterslaap komen vervellen in ieder geval de vrouwtjes meestal binnen een paar weken. Zo gauw de dames hun vel afgeworpen hebben ruiken ze schijnbaar erg lekker voor de heren. Laatstgenoemde achtervolgen de vrouwen onvermoeibaar en kruipen constant schokkerig over hen heen. Op een bepaald moment komt het tot een paring. Het mannetje drukt zijn cloaca tegen de hare en stopt een van de hemipenissen er in. Een paring kan wel tussen een half uur en enkele uren duren. Op een bepaald moment vind het vrouwtje het genoeg en begint te kruipen. Als het mannetje dan niet snel zijn hemipenis kan terugtrekken uit haar cloaca, sleurt zij hem hieraan door de bak. Ik heb wel gezien dat een man meer dan een uur aan zijn hemipenis werd voortgetrokken, waarbij hij naar links en zij naar echts wilde (of andersom). Uiteindelijk lieten ze elkaar los en leek het of er niks gebeurd was. Behalve dan dat de dame zwanger gemaakt was.
Ik maak ook wel mee dat de slangen binnen een half uur nadat ze uit de overwinteringskoelkast zijn gehaald en in het nog koude terrarium zijn gezet al liggen te paren.

In een groot terrarium (200 x 60 x 50 cm) leefden bij mij een paar jaar een groep Thamnophis sirtalis parietalis. Dit waren drie mannen en drie vrouwen.
Na de winterslaap “werkten” de heren steeds met zijn drieën één vrouwtje af. Ze begonnen met het vrouwtje dat het eerste verveld was. Wanneer het tweede vrouwtje ging vervellen doken ze met z’n drieën op haar en idem bij vrouwtje drie. Er was absoluut geen sprake van paarvorming of voorkeur.

birth_2010Kousebandslangen zijn ovovivipaar oftewel eierlevendbarend. Dit betekent dat de jongen in zijn geheel tot ontwikkeling komen in het lichaam van de moeder. Op het moment dat deze de eieren legt komen die uit en doorbreken de jongen het eivlies. Deze “eieren” hebben geen kalkschaal maar slechts een vlies dat de jongen omhult.

Tussen 8 tot 16 weken na de bevruchting worden de jongen geboren. Die zijn, in zijn algemeenheid genomen, tussen de 10 en 25 cm lang. Een worp bestaat uit tussen de 5 en 25 jongen, maar grotere worpen komen ook voor. Dit is o.a. soortafhankelijk, maar ook afhankelijk van de grootte/leeftijd van het vrouwtje. Van Thamnophis sirtalis is bijvoorbeeld bekend dat een worp uit wel 80 jongen kan bestaan en van Thamnophis radix schijnt een worp van 92 jongen bekend te zijn.

Van diverse Thamnophis-soorten is bekend dat de vrouwtjes sperma kunnen opslaan. Een deel van het zaad van de voorjaarsparing kan worden opgeslagen (de zaadcellen blijven dan in leven in de eileider) en dit wordt dan gebruikt voor nog een (of twee) worpen datzelfde jaar. Zelfs een (of twee) jaar later kan het vrouwtje zich soms nog bevruchten met hetzelfde, opgeslagen sperma. Er zijn zelfs schijnbaar gevallen van vertraagde bevruchting (amphigonia retardata) bekend van drie jaar.

melanogaster1 melanogaster2

De jongen breng je het beste onder in verschillende bakken. Groepjes van 5 à 7 jongen per bakje zijn nog redelijk te overzien. Voordeel van het maken van verschillende groepjes is dat de goede eters de voedselweigeraars stimuleren om te eten. En er ontstaan als vanzelf op den duur dergelijke grootteverschillen dat je wat dieren tussen de groepjes kunt omwisselen. De kleinere bij de kleinere, etc. De verdere verzorging kan hetzelfde zijn als die van de volwassen dieren. Alleen zul je het voedsel veel kleiner moeten maken. En erg alert moet zijn op ontsnapping. Zoals eerder gezegd: jonge kousebandslangetjes zijn meesters in het ontsnappen.

Wat hier ook niet onbesproken mag blijven is het volgende…
# Er zijn tegenwoordig veel verschillende soorten en ondersoorten van Thamnophis beschikbaar voor de hobby.
Hieronder zijn soorten waarvan je de nakweek niet of nauwelijks kwijt raakt aan andere liefhebbers. Denk hier van te voren over na. Anders blijf je met een aantal jongen zitten en dat kost tijd, geld en ruimte.
Het is niet zoals bij eierleggende slangen dat je een paar eieren uitbroedt en de rest weggooit. Bij Thamnophis krijg je “de volle mep” en het is van te voren moeilijk in te schatten hoeveel het er zullen zijn.

# Als je gaat kweken met kousebandslangen, houd dan de soorten en ondersoorten “zuiver”. Met andere woorden… kweek geen hybrides (kruising tussen twee verschillende soorten) en/of intergrades (kruising tussen twee ondersoorten van dezelfde soort).
Ik heb, vlak na de winterslaap, in 2014, in een moment van onoplettendheid, een mannelijke Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistisch x flame) bij een vrouwelijke Thamnophis sirtalis infernalis gezet. Toen ik een paar minuten later zag dat de mannelijke T. sirtalis infernalis nog in het mannenterrarium zat realiseerde ik me dat ik iets fout gedaan had. Maar het was al te laat. Er werd al gepaard tussen de T. s. sirtalis en de T. s. infernalis. En natuurlijk (!) bleek het een succesvolle paring te zijn geweest. Drie maanden later werden er 12 prachtige, stevige en levenslustige jongen geboren. Intergrades dus!

Omdat ik vind dat deze niet in de hobby verspreid dienen te worden en ik geen ruimte heb (of wil maken) om deze slangen hun hele leven zelf te houden bleef er maar een ding over om te doen.
Ik heb er twee uitgevangen met de bedoeling die zelf te houden om te zien hoe deze diertjes zich ontwikkelen. De overige tien heb ik doodgemaakt. Dit ging me aan het hart, maar het was het enige wat ik kon doen.
De twee die ik gehouden heb doen het prima en zijn ideale terrariumdieren. Eten goed, zijn mooi en levendig. Maar daar blijft het dan ook bij. Deze dieren zullen nooit ingezet worden voor kweekdoeleinden of verhuizen naar andere liefhebbers.
Sindsdien let ik beter op en laat me niet zo snel meer afleiden als ik slangen bij elkaar zet voor de paring.

Hieronder foto’s van de intergrades tussen de twee verschillende ondersoorten van Thamnophis sirtalis.

Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis Slang 1 - 9 weken oud
Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis
Slang 1 – 9 weken oud
Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis Slang 1 - 14 maanden oud
Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis
Slang 1 – 14 maanden oud
Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis Slang 1 - 9 weken oud
Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis
Slang 2 – 9 weken oud
Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis Slang 1 - 14 maanden oud
Intergrade tussen Thamnophis sirtalis sirtalis (melanistic x flame) en T. s. infernalis
Slang 2 – 14 maanden oud

Hit Counter provided by Skylight